Việt Nam chuyển dịch hệ sinh thái phát triển dựa trên nền tảng số

Diễn đàn nhấn mạnh yêu cầu cấp bách về việc chuyển dịch hệ sinh thái phát triển để tạo bước bứt phá, tránh nguy cơ tụt hậu trong kỷ nguyên mới.

Tại sự kiện do Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới tổ chức, các diễn giả khẳng định khoa học công nghệ và chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà là yếu tố tất yếu cho sự phát triển. PGS.TS Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, nhận định thế giới đang chứng kiến sự bứt phá của những quốc gia làm chủ làn sóng công nghệ. Đối với Việt Nam, việc đặt khoa học công nghệ vào trung tâm chiến lược quốc gia là sự chuyển dịch căn bản toàn bộ hệ sinh thái, trong đó con người vừa là động lực, vừa là mục tiêu cốt lõi.

Nhận diện về cấu trúc mô hình mới, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, cho rằng cần làm rõ triết lý phát triển dựa trên các trụ cột: kinh tế, xã hội, quốc phòng - an ninh, môi trường và đối ngoại. Đặc biệt, mô hình phát triển đất nước sau 40 năm đổi mới cần hướng tới tầm nhìn dài hạn đến năm 2130 (Vision Foresight) để xác định vị thế của Việt Nam trong hơn một thế kỷ tới. Ông Hiển cũng lưu ý việc tích hợp công nghệ vào các lĩnh vực phải thực hiện linh hoạt, thực chất, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo thay vì hình thức.

Một nội dung đáng chú ý tại diễn đàn là đề xuất lộ trình “chuyển đổi kép” gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. GS.TS Trần Thị Vân Hoa và PGS.TS Trần Đình Thiên nhấn mạnh Việt Nam cần vượt qua lợi thế lao động giá rẻ để tập trung vào lực lượng sản xuất cốt lõi là con người trí tuệ kết hợp với trí tuệ nhân tạo (AI). Bài học từ các quốc gia Đông Á như Hàn Quốc cho thấy vai trò quan trọng của Nhà nước trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân và hoàn thiện thể chế để khơi thông các nguồn lực sáng tạo.

Trong bối cảnh dữ liệu được xác định là “tài nguyên chiến lược”, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn CMC, dự báo quy mô kinh tế số Việt Nam có thể đạt 30% GDP vào năm 2030. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, các đại biểu cho rằng cần sớm tháo gỡ các điểm nghẽn về khung pháp lý sở hữu dữ liệu, hạ tầng số và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Các chuyên gia đồng thuận rằng sự kết hợp giữa “Nhà nước kiến tạo và doanh nghiệp tiên phong” thông qua các cơ chế thử nghiệm (sandbox) sẽ là chìa khóa then chốt để Việt Nam xây dựng nền kinh tế tự chủ, bền vững và hội nhập sâu rộng.