Thúc đẩy chuyển đổi xanh và nâng cao vị thế chuỗi giá trị trong hợp tác kinh tế Việt Nam - EU

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều biến động phức tạp cùng xu hướng dịch chuyển mạnh mẽ sang phát triển bền vững, sự kiện trở thành không gian đối thoại chính sách quan trọng nhằm tạo đòn bẩy mới cho mối quan hệ đối tác chiến lược giữa Việt Nam và EU.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, đại diện Bộ Công Thương nhấn mạnh qua hơn 6 năm triển khai Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), hợp tác kinh tế song phương đã ghi nhận những dấu ấn phát triển ấn tượng. EU tiếp tục duy trì vị thế là một trong những đối tác thương mại và đầu tư hàng đầu của Việt Nam, trong khi Việt Nam khẳng định vai trò là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong khối ASEAN. Nhờ các ưu đãi thuế quan từ EVFTA, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai bên liên tục tăng trưởng tích cực, mở rộng đường cho nhiều mặt hàng nông sản, thủy sản, dệt may, da giày và điện tử của Việt Nam tiếp cận sâu vào thị trường châu Âu. Ngược lại, các doanh nghiệp Việt Nam cũng có cơ hội tiếp cận nguồn máy móc, thiết bị hiện đại và nguyên liệu chất lượng cao từ EU.

Tuy nhiên, bối cảnh thương mại quốc tế hiện nay đang đặt ra những yêu cầu hoàn toàn mới. EU hiện là một trong những thị trường đi đầu trong việc ban hành các tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững khắt khe. Các cơ chế như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), Quy định chống phá rừng (EUDR) hay Chỉ thị về nghĩa vụ thẩm định doanh nghiệp về tính bền vững (CSDDD) đang tạo ra những rào cản kỹ thuật nghiêm ngặt đối với hàng hóa nhập khẩu. Phát biểu tại phiên toàn thể, các diễn giả khẳng định chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Nếu không kịp thời thích ứng, nâng cao hàm lượng xanh trong từng sản phẩm, hàng hóa Việt Nam sẽ đứng trước nguy cơ mất lợi thế cạnh tranh ngay tại thị trường truyền thống này.

Đánh giá về tiềm năng hợp tác trong thời kỳ mới, đại diện Phái đoàn EU và Hiệp hội Doanh nghiệp Châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) khẳng định cộng đồng doanh nghiệp EU luôn coi Việt Nam là mắt xích chiến lược quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. EU đánh giá cao những cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Việt Nam tại COP26 về mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, cũng như các chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh. Các đại diện EU bày tỏ cam kết sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ Việt Nam trong quá trình chuyển dịch này thông qua việc tăng cường cung cấp nguồn lực tài chính xanh, hỗ trợ kỹ thuật và chuyển giao công nghệ sạch trong các lĩnh vực trọng điểm như năng lượng tái tạo, nông nghiệp tuần hoàn, sản xuất phát thải thấp và phát triển hạ tầng số.

Trong khuôn khổ các phiên thảo luận chuyên đề, đại diện các tập đoàn đa quốc gia và các chuyên gia kinh tế đã tập trung phân tích những điểm nghẽn hiện hữu trong chuỗi cung ứng và đề xuất giải pháp tháo gỡ. Nhiều ý kiến cho rằng để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ châu Âu, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, hoàn thiện hạ tầng logistics và đảm bảo nguồn cung năng lượng sạch ổn định cho sản xuất. Đồng thời, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ đủ năng lực kết nối với các doanh nghiệp FDI cũng là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao.

Bên cạnh các phiên đối thoại chính sách, diễn đàn cũng diễn ra chuỗi hoạt động kết nối giao thương trực tiếp (B2B) giữa hàng trăm doanh nghiệp Việt Nam và EU. Đây là cơ hội thiết thực để các doanh nghiệp trao đổi thông tin, tìm kiếm đối tác và ký kết các cam kết hợp tác trong các lĩnh vực xuất nhập khẩu, logistics, ứng dụng công nghệ xanh và phát triển năng lượng tái tạo. Việc tổ chức thành công Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Thương mại Việt Nam - EU 2026 không chỉ góp phần mở ra những cơ hội kinh doanh mới mà còn khẳng định quyết tâm chung của hai bên trong việc xây dựng một mối quan hệ đối tác kinh tế tin cậy, bền vững và thích ứng linh hoạt trước những thách thức của thời đại.